المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٦١ - تتمه مبحث حال

كه در اصل أتكون قاعدا و قد قام النّاس مى‌باشد.

٤- عامل در حاليكه براى بيان زيادى يا نقصان بنحو تدريج مى‌باشد مانند:

تصدّق بدينار فصاعدا (صدقه بده بيك دينار پس بيشتر).

كه در اصل: تصدّق بدينار فاذهب صاعدا مى‌باشد.

يا نظير:

اشتره بدينار فسافلا (آنرا بخر به يك دينار بپس بكمتر).

كه در اصل: تصدّق بدينار فاذهب سافلا مى‌باشد.

لازم بتذكّر است كه حذف عامل در اينموارد قياسى است و گاهى نيز عامل سماعا حذف مى‌شود مانند هنيئا لك (گوارا باد برتو) كه در اصل شربت هنيئا لك مى‌باشد.

قوله: بلى قادرين: آيه (٤) از سوره قيامت.

شرح عربى:

تتمّة

الاصل فى الحال ان تكون جائزة الحذف و قد يعرض لها ما يمنع منه ككونها جوابا نحو « راكبا » لمن قال « كيف جئت» او مقصودا حصرها نحو « لم اعده الّا حرضا، او نائبة عن الخبر» نحو « ضربى زيدا قائما» او منهيّا عنها نحو « لا تقربوا الصّلاد و انتم سكارى».

ترجمه و شرح:

تتمّه مبحث حال‌

شارح مى‌گويد:

اصل و قاعده اوّلى در حال اينستكه حذفش جايز است ولى گاهى بواسطه امرى كه برآن عارض مى‌شود حذف ممنوع و غير جايز مى‌گردد مثل اينكه آنرا بعنوان جواب آورده باشند همچون « راكبا » در جواب كسى كه گفته: